Η Σαντορίνη του Πολιτισμού, Ακρωτήρι
Στο νότιο άκρο της Θήρας, στην περιοχή που σήμερα γνωρίζουμε με το τοπωνύμιο Ακρωτήρι, κατά την προϊστορική περίοδο υπήρξε ένας παραθαλάσσιος οικισμός που παρουσίασε μεγάλη άνθηση. Ο οικισμός ισοπεδώθηκε από σεισμό τον 17ο αι. π.Χ. και ξαναχτίστηκε, φθάνοντας στην απόλυτη ακμή του μέχρι την έκρηξη του ηφαιστείου της Σαντορίνης γύρω στα 1500 π.Χ., οπότε καλύφθηκε από την τέφρα της έκρηξης. Καλύπτει έκταση 200 στρεμμάτων και αποτελεί τον χώρο, όπου ο Σπ. Μαρινάτος εργάστηκε και ανέσκαψε μέχρι και τον θάνατό του το 1974, οπότε και τον διαδέχθηκε ο καθηγητής Χρ. Ντούμας.
Η περίοδος κατά την οποία εντοπίζεται η ακμή του συγκεκριμένου κυκλαδικού οικισμού συμπίπτει με το χρονικό πλαίσιο της ακμής του Μινωικού πολιτισμού. Η σύνδεση μεταξύ των δύο πολιτισμών, του Κυκλαδικού του Ακρωτηρίου με αυτόν της Μινωικής Κρήτης είναι εμφανής, όπως προκύπτει από τα ευρήματα των αρχαιολογικών ανασκαφών.
Το γεγονός ότι το ηφαιστειακό υλικό που σκέπασε τον Υστεροκυκλαδικό οικισμό στο Ακρωτήρι, κατάφερε να εισχωρήσει εύκολα ακόμα και στην παραμικρή ρωγμή, στάθηκε η αιτία για την τόσο καλή διατήρηση, όχι μόνο των κτηρίων αλλά και των αντικειμένων που βρίσκονταν μέσα σε αυτά. Παρακάτω θα μας απασχολήσουν οι οικίες και οι εγκαταστάσεις υγιεινής που βρέθηκαν στον οικισμό του Ακρωτηρίου.
Πολυώροφα κτίρια, δρόμοι, εντυπωσιακότατες τοιχογραφίες, ευφάνταστα αγγεία κατάστικτα από διακοσμητικά θέματα που δίνουν μια μοναδική αίσθηση εξωτισμού, έπιπλα αλλά και δομές, όπως το αποχετευτικό σύστημα της πόλης, έχουν δώσει ένα πλήθος πληροφοριών για την καθημερινή ζωή σε μια σημαντική πόλη του Αιγαίου, στο τέλος της Εποχής του Χαλκού.
2.500 π.Χ. Η χρονολόγηση για την άμπελο και τη ροδιά
Γνωρίζετε πότε έγινε η εισαγωγή στη Σαντορίνη των προϊόντων της αμπέλου και της ροδιάς. Η άμπελος, ως γνωστόν, εξημερώθηκε κατά την 4η χιλιετία π.Χ στην περιοχή του Καυκάσου και σύμφωνα με τον μύθο, είναι ο θεός Διόνυσος που τη μετέφερε στο Αιγαίο. Το παλαιότερο εύρημα από το Ακρωτήρι που σχετίζεται με το κρασί χρονολογείται γύρω στο 2.500 π.Χ. και είναι ένα μικρό πιθάρι με κρουνό (δηλαδή μια μικρή βρύση). Οι αρχαιολογικές ανακαλύψεις στο Ακρωτήρι άλλαξαν και τη χρονολογία που πιστεύαμε ότι εισήχθη η καλλιέργεια της ροδιάς στην Ανατολική Μεσόγειο.
Τα καρβουνάκια από κλαδί ροδιάς που βρέθηκαν στην ανασκαφή αποδεικνύουν ότι το δέντρο άρχισε να καλλιεργείται στη Μεσόγειο ίσως και δύο αιώνες νωρίτερα απ’ ό,τι πιστεύαμε μέχρι σήμερα. Πάντως, το ρόδι γίνεται τόσο δημοφιλές, ώστε αργότερα θα αποτελέσει το αποκλειστικό διακοσμητικό θέμα σε μια κατηγορία αγγείων!
Γαστρονομία στα χρόνια του Χαλκού
Το υψηλό επίπεδο της γαστρονομικής κουλτούρας του Ακρωτηρίου κατά την Εποχή του Χαλκού γίνεται καλύτερα αντιληπτό από την ανεπτυγμένη εκμετάλλευση του μελιού και την παραγωγή του κρασιού. Η μελισσοκομική είναι, βέβαια, πολύ παλιά ενασχόληση που ανάγεται στη Νεολιθική Εποχή, όμως στην ανασκαφή του Ακρωτηρίου, χάρη στις σύγχρονες τεχνικές, ανιχνεύθηκαν ίχνη κεριού από μέλισσες σε μεγάλα πιθάρια. Το κερί είχε χρησιμοποιηθεί ως μονωτικό και η ποσότητα που απαιτείται για να καλύψει ένα μεγάλο πιθάρι δηλώνει την ύπαρξη οργανωμένης μελισσοκομίας. Κάποια κυλινδρικά πιθάρια με διάτρητο πυθμένα πάνω από τη βάση του και φυτική διακόσμηση έχουν ταυτιστεί με κυψέλες μελισσών.
Μία επίσκεψη στον Αρχαιολογικό χώρο του Ακρωτηρίου και το πολύτιμο ανασκαφικό κομμάτι που έχει έρθει μέχρι στιγμής στο φως, θα σας ταξιδέψει στην αρχιτεκτονική της εποχής καθώς επίσης και στην κουλτούρα και καθημερινότητα των ανθρώπων που ζούσαν στον προϊστορικό οικισμό!
Οι τοιχογραφίες που σώζονται μέχρι τις μέρες μας, ο πλούτος χειροποίητων αγγείων και όλα τα ευρήματα μαρτυρούν μια πολύχρωμη καθημερινή ζωή για τους ανθρώπους της εποχής του Χαλκού στο Ακρωτήρι Θήρας. Μια κοινωνία ανοιχτή και κοσμοπολίτικη που είχε καταφέρει να μετατρέψει την καθημερινή ανάγκη για επιβίωση σε απόλαυση.
